Përkthim në shqip. Burimi origjinal: International Labour Organization (ILO) (hapet në faqe të jashtme)
Të rinjtë po përballen me nivele të paprecedentë stresi dhe pasigurie, të shkaktuara nga shqetësimet për sigurinë e punës dhe financiare, si dhe për qasjen në mbrojtjen sociale. Ekspertët e ILO-s eksplorojnë faktorët pas këtyre trendeve dhe masat politike që mund të përmirësojnë perspektivat e të rinjve.
24 shkurt 2026
Sara Elder — Shefe, Njësia e Analizës së Punësimit dhe Politikave Ekonomike, Departamenti i Politikave të Punësimit, ILO
Christina Behrendt — Shefe, Njësia e Politikave Sociale, Departamenti i Mbrojtjes Sociale Universale, ILO
Të rinjtë tani janë kohorta më e palumtur për nga mosha.
Në një webinar të fundit, David Blanchflower, profesor Bruce V. Rauner i Ekonomisë në Dartmouth, ndau me ILO-n shqetësimin e tij lidhur me mirëqenien e të rinjve. Shqetësimi lindi kur ai ndërmori një përditësim të një hulumtimi të mëparshëm, ku analizoi grupe të ndryshme të dhënash që matnin mirëqenien subjektive. Në fillim, ai ishte i sigurt në supozimin se rezultatet do të përputheshin me ato të rundeve të mëparshme të sondazheve (nga 2009 deri në 2018) dhe do të tregonin një kurbë klasike në formën e shkronjës U, ku nivelet e raportuara të lumturisë së të anketuarve ishin më të larta në skajet e ndryshores së moshës, domethënë, tek të rinjtë dhe personat e moshuar dhe më të ulëta tek personat e moshës së mesme.
Me habinë e tij të madhe, tha ai, rezultatet më të reja treguan një ndarje të mprehtë nga ato të raportuara më parë; që nga viti 2019, janë të rinjtë ata që raportojnë incidencën më të lartë të mos-mirëqenies, dhe kurba në formën U e lumturisë (dhe e kundërta e saj, kurrizi i mos-mirëqenies) nuk ekziston më. Tani ekziston një marrëdhënie e kundërt mes lumturisë dhe moshës,kohortat më të vjetra shprehin shkallën më të lartë të lumturisë, ndërsa më të rinjtë, më të ulëtën. Figura 1 tregon rezultatet për Shtetet e Bashkuara, megjithëse studimi më i fundit i Blanchflower-it konfirmon se të njëjtat trende gjenden tani pothuajse kudo, në vende të të gjitha rajoneve të botës, duke përfaqësuar si ekonomitë e zhvilluara ashtu edhe ato në zhvillim.
Figura 1. Incidenca e "mos-mirëqenies" sipas moshës në Shtetet e Bashkuara, rundet e sondazheve 2009–18 dhe 2019–24
Burimi: David G. Blanchflower, Alex Bryson, Xiaowei Xu, "The declining mental health of the young and the global disappearance of the unhappiness hump shape in age", PLoS One 20(8), 27 gusht 2025.
Rënia e sigurisë së punës dhe të ardhurave ushqen ankthin e të rinjve dhe mosbesimin ndaj institucioneve
Fakti që të rinjtë sot ndihen të shqetësuar, dhe më shumë se brezat e mëparshëm, u theksua gjithashtu në raportin e ILO-s "Trendet Globale të Punësimit për të Rinjtë 2024", i cili vuri në dukje se ende 2 nga 3 të rinj ndiheshin të stresuar për humbjen dhe paqëndrueshmërinë e punës. Ata gjithashtu shqetësoheshin për gjendjen e ekonomisë, mbylljen e derës së lëvizshmërisë sociale nga një brez në tjetrin, dhe perspektivat e tyre për pavarësi financiare.
Nuk mund të anashkalohen lidhjet mes trendeve të vështirësisë mendore të të rinjve dhe rritjes së mediave sociale dhe teknologjive inteligjente. Faktorë të tillë jo-ekonomikë janë padyshim pjesë qendrore e kësaj historie, pranon Blanchflower. Por hyjnë në lojë edhe faktorë të tjerë, përfshirë sfidat e lidhura me tregun e punës, boshllëqet në mbrojtjen sociale, dhe mënyrën se si të rinjtë perceptojnë qasjen e tyre në siguri, prosperitet dhe mirëqenie në të ardhmen.
Marrja dhe mbajtja e një pune me mbrojtjen e nevojshme të punës dhe sociale, gëzimi i një balance mes punës dhe jetës, pagesa e qirasë, largimi nga familja prindërore, shumë të rinj zbulojnë se nuk ka garanci për asnjërën prej këtyre. Në shumë vende, vetëm një pakicë e punëtorëve të rinj kanë fatin të kenë një punë që vjen me mbulim të sigurisë sociale, dhe shumë të reja janë ende të përjashtuara nga mundësitë e arsimit dhe punësimit. Kjo mungesë mbrojtjeje dhe mundësish mund të jetë veçanërisht stresuese për të rinjtë që fillojnë kalimet e tyre nga shkolla në punë, dhe mungesa e tyre mund të ndikojë se si të rinjtë ndiejnë ndaj institucioneve. Hulumtimet e fundit tregojnë se të rinjtë kanë një ndjenjë të përforcuar mosbesimi ndaj institucioneve publike.[1]
Rikthimi i besimit të të rinjve në institucione
Është e mundur të rindërtohet besimi i të rinjve në institucione. Një mënyrë për ta bërë këtë është të sigurohet që ata të ndihen të sigurt në qasjen e tyre në mbrojtjen sociale dhe në rrugët drejt punësimit cilësor. Disa masa premtuese në këto fusha përfshijnë:
Programet e Garancisë për të Rinjtë: Me mbështetjen financiare të Komisionit Evropian, shtetet anëtare të BE-së janë angazhuar që nga viti 2013 (dhe të përforcuar në 2020) të sigurojnë që të gjithë të rinjtë nën moshën 30 vjeç të marrin një ofertë cilësore punësimi, arsimi të vazhdueshëm, praktike apo stazhi. Vendet jashtë BE-së kanë ndjekur të njëjtën rrugë, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, e cila së fundmi njoftoi një investim prej 45 milionë £ për të zgjeruar programin pilot të Garancisë për të Rinjtë. Megjithëse ekzistojnë boshllëqe në performancë, angazhime të tilla janë të vlefshme dhe kanë luajtur një rol në përqindjet krahasimisht të ulëta të të rinjve në vendet e BE-së që nuk janë as në punësim, as në arsim, as në trajnim (NEET).
Zgjerimi i mbulimit të sigurisë sociale për ata që ende nuk e kanë atë: Meqenëse të rinjtë shpesh hyjnë në tregun e punës në punë që nuk vijnë me mbrojtje sociale adekuate, përpjekjet për të zgjeruar dhe përmirësuar mbulimin e sigurisë sociale janë të një rëndësie kritike për të rinjtë, përfshirë ata në punësim të përkohshëm, me kohë të pjesshme dhe të vetëpunësuar. Ligji i Sigurisë Sociale i Indisë, për shembull, shënon një hap në drejtimin e duhur duke zgjeruar mbulimin te punëtorët e platformave, shumë prej të cilëve janë të rinj.
Subvencionet e përkohshme të pagave apo kontributeve: Për të lehtësuar punësimin e punëtorëve të rinj me kontrata formale, qeveritë mund të rrisin mbështetjen e tyre për ndërmarrjet që punësojnë të rinj, duke përdorur stimuj tatimorë dhe mjete të tjera për të subvencionuar punësimin e të rinjve në punë formale. Praktika të mira ekzistojnë në mbarë botën, përfshirë Kinën, Jordaninë, Paraguain dhe Afrikën e Jugut. Disa qeveri, si ajo e Indisë, zbatojnë politika aktive të punësimit për të inkurajuar drejtpërdrejt punësimin e grave të reja, përfshirë përmes ofrimit të subvencioneve më të larta dhe ndihmës së prioritizuar për sipërmarrëset femra.
Përfitimet e kërkimit të punës / papunësisë: Për të siguruar sigurinë e të ardhurave gjatë kërkimit të punës, qeveria franceze miratoi një reformë në 2025 që e bën më të lehtë për të rinjtë e papunë pa histori të gjatë pune të kenë qasje në përfitimet e papunësisë, të kombinuara me qasje në shërbimet publike të punësimit dhe politikat aktive të tregut të punës. Vende të tjera të BE-së kanë dispozita të ngjashme për të diplomuarit e rinj, ashtu siç kanë edhe një numër në rritje vendesh të tjera, përfshirë Algjerinë dhe Bahreinin.
Duke njohur të rinjtë si një segment i popullsisë të cenueshëm në aspektin e qëndrueshmërisë së strehimit, Republika e Koresë tani i synon ata në politikat e saj të strehimit përmes strehimit publik dhe mbështetjes financiare.
Investimi në mirëqenien në vendin e punës: Shumë ndërmarrje po bëhen gjithnjë e më të ndjeshme ndaj shëndetit dhe mirëqenies së punëtorëve të rinj dhe po rrisin veprimet, përfshirë praktikat e Burimeve Njerëzore që përfshijnë "ditë rikuperimi" dhe zgjedhje fleksibël të përfitimeve. Disa kompani gjithashtu mbështesin rrjetet ndërbrezore për të zvogëluar paragjykimet mes brezave në vendin e punës dhe për të përmirësuar mentorimin.
Ndihma për të rinjtë që të kuptojnë të drejtat e tyre në punë dhe të angazhohen në dialog social është një tjetër risi që mund të rrisë agjencinë e të rinjve dhe t'i inkurajojë ata të avokojnë për mbrojtjen e të drejtave të tyre.
Fuqizimi i të rinjve për të vendosur rrugët e tyre drejt sigurisë, prosperitetit dhe mirëqenies me të drejtë qëndron në krye të prioriteteve të ILO-s për vitin 2026. Bashkëpunimi i vazhdueshëm me të rinjtë, qeveritë dhe partnerët socialë do të jetë thelbësor për të rindërtuar besimin e të rinjve në institucionet publike. Kjo do të kërkojë jo vetëm shfaqjen e vullnetit të mirë në promovimin e punës së denjë, përfshirë mbrojtjen sociale, për të rinjtë, por edhe ndërmarrjen e veprimeve reale dhe të guximshme për të shkallëzuar politikat që mund të qetësojnë pasiguritë e të rinjve dhe të sigurojnë që fëmijët të jenë mirë.
Referenca dhe shënime * Pikëpamjet dhe opinionet e shprehura në këtë artikull janë ato të autorit/autorëve dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht politikën apo pozicionin zyrtar të ILO-s.
Rreth autorëve
Christina Behrendt Shefe, Njësia e Politikave Sociale, Departamenti i Mbrojtjes Sociale Universale, ILO
Christina Behrendt është Shefe e Njësisë së Politikave Sociale në Departamentin e Mbrojtjes Sociale Universale të ILO-s në Gjenevë. Ajo ka punuar dhe publikuar mbi aspekte të ndryshme të mbrojtjes sociale, si në kontekste vendesh të zhvilluara ashtu edhe në zhvillim.
Sara Elder Shefe, Njësia e Analizës së Punësimit dhe Politikave Ekonomike, Departamenti i Politikave të Punësimit, ILO
Sara Elder është Shefe e Njësisë së Analizës së Punësimit dhe Politikave Ekonomike në Departamentin e Politikave të Punësimit të ILO-s në Gjenevë. Ajo ka shkruar gjerësisht për çështje që lidhen me botën e punës dhe është e specializuar në analizën e tregut të punës dhe zhvillimin e politikave të punësimit.
