Përkthim në shqip. Burimi origjinal: International Labour Organization (ILO) (hapet në faqe të jashtme)
Dorothea Schmidt, Shefe e degës EMPLAB (Politikat e Punësimit, Tregu i Punës dhe Rinia) të ILO-s, shpjegon se si politikat e punësimit të hartuara mirë mund ta kthejnë premtimin e punës së denjë në realitet të jetuar. Ajo reflekton mbi rolin e dialogut social, zbatimin, dhe mënyrat se si vendet mund të përdorin politikat e punësimit për të lundruar transformimin dhe krizat në tregjet e punës.
21 janar 2026
Dorothea Schmidt-Klau — Shefe, Dega e Punësimit, Tregjeve të Punës dhe Rinisë, ILO
Pyetja 1. Si bëjnë politikat e mira të punësimit një ndryshim të vërtetë në jetët e njerëzve?
Politikat e mira të punësimit e përkthejnë premtimin abstrakt të "punës së denjë" në realitet të jetuar. Ato formësojnë mundësitë për njerëzit, nëse të rinjtë mund të kenë qasje në një punë të parë formale, nëse gratë marrin pagë të barabartë për punë me vlerë të barabartë, apo nëse punëtorët mund të lëvizin mes punësh pa rënë në varfëri. Politikat e punësimit të hartuara mirë zgjerojnë qasjen në punë më produktive, formale dhe të qëndrueshme, dhe duke bërë kështu përmirësojnë cilësinë e përgjithshme të punës. Ato gjithashtu sigurojnë që përfitimet e rritjes ekonomike të ndihen jo vetëm në treguesit makroekonomikë, por edhe në komunitete, familje dhe jetë individuale.
Në mënyrë vendimtare, politikat e punësimit kanë rëndësi sepse tregjet e punës nuk vetë-korrigjohen në mënyra shoqërisht optimale. Pa politika publike të qëllimshme, krijimi i vendeve të punës mund të mbetet i ngadaltë, i pabarabartë, apo i përqendruar në sektorë me produktivitet të ulët, pavarësisht rritjes së PBB-së. Politikat e punësimit ndihmojnë qeveritë të bashkërendojnë masat makroekonomike, sektoriale, të aftësive dhe të tregut të punës drejt një objektivi të përbashkët: punësim të plotë, produktiv dhe të zgjedhur lirisht, siç është përcaktuar në Konventën Nr. 122 të ILO-s.
Në mënyrë vendimtare, politikat e punësimit kanë rëndësi sepse tregjet e punës nuk vetë-korrigjohen në mënyra shoqërisht optimale.
Pyetja 2. Si e ndihmojnë politikat e punësimit vendet të lundrojnë botën në ndryshim të punës?
Bota e punës po ndryshon më shpejt se kurrë, e shtyrë nga dixhitalizimi, ndryshimet demografike, ndryshimi klimatik dhe paqëndrueshmëria ekonomike globale. Politikat e punësimit i japin vendeve një busull strategjike në këtë pasiguri. Në vend që të reagojnë pjesë-pjesë ndaj shqetësimeve, ato u mundësojnë qeverive të parashikojnë ndryshimin, të udhëheqin tranzicionet e tregut të punës, dhe të investojnë në mënyrë proaktive në aftësi, institucione dhe sektorë produktivë. Analizat e ILO-s tregojnë se vendet me korniza të forta të politikave të punësimit ishin më mirë të pozicionuara për t'iu përgjigjur goditjeve si COVID-19, pasi ato ishin në gjendje të kombinonin ruajtjen e vendeve të punës, politikat aktive të tregut të punës, dhe mbrojtjen sociale në mënyrë të koordinuar.
Është e rëndësishme se politikat e punësimit nuk janë plane statike. Ato janë instrumente të gjalla që duhet të evoluojnë ndërsa ekonomitë dhe shoqëritë ndryshojnë. Kjo aftësi përshtatjeje është një nga pikat e tyre më të forta.
Pyetja 3. Çfarë roli luajnë tripartizmi dhe dialogu social në formësimin e politikave efektive të punësimit, dhe si i bëjmë ato të funksionojnë në praktikë?
Tripartizmi dhe dialogu social qëndrojnë në zemër të politikave efektive të punësimit sepse rezultatet e punësimit ndikojnë tek, dhe varen nga punëtorët, punëdhënësit dhe qeveritë njësoj. Politikat që lindin nga dialogu janë më legjitime, realiste dhe të qëndrueshme. Përvoja e ILO-s tregon se kur politikat e punësimit janë rezultat i konsensusit, ato kanë gjasa më të larta të mbijetojnë ciklet politike dhe goditjet ekonomike.
Që dialogu social të funksionojë në praktikë kërkohet më shumë sesa konsultim, kërkohet kapacitet, besim dhe angazhim domethënës. Qeveritë duhet të krijojnë hapësira ku partnerët socialë mund të formësojnë prioritetet, jo vetëm të komentojnë mbi draftet përfundimtare. Organizatat e punëdhënësve dhe të punëtorëve, nga ana e tyre, kanë nevojë të kenë kapacitetin për të marrë pjesë në kushte të barabarta në dialog dhe kanë nevojë për qasje në të dhëna, analiza dhe opsione politikash për t'u angazhuar në mënyrë efektive. Kur kjo ndodh, politikat e punësimit bëhen platforma për zgjidhjen kolektive të problemeve.
Pyetja 4. Si i mbështet ILO vendet në zhvillimin dhe zbatimin e këtyre politikave?
ILO i mbështet vendet përmes një qasjeje të strukturuar, por fleksibël, të bazuar në standardet ndërkombëtare të punës dhe realitetet specifike të vendeve. Hapi i parë është mbështetja e hartimit të një kornize gjithëpërfshirëse të politikës së punësimit, në formate të ndryshme: Nëse vendet zgjedhin një politikë kombëtare të punësimit, një strategji të integruar punësimi nëpër sektorë dhe ministri të ndryshme, një "strategji zhvillimi të orientuar nga punësimi", apo një grup koherent politikash të bashkërenduara, kjo varet nga zgjedhja dhe struktura institucionale e tyre. Pavarësisht se cila është zgjedhja, dialogu social do të sigurojë që prioritetet më urgjente të identifikohen dhe që objektivat e punësimit të përfshihen në makroekonomi, sektorë ekonomikë, ndërhyrje aftësish dhe politika të tregut të punës.
Hartimi i mirë ka rëndësi, por nuk mjafton. Hapi i dytë është zbatimi, ku shumë politika dështojnë. ILO ofron mbështetje praktike për të përkthyer kornizat në veprim, duke zhvilluar plane zbatimi, duke forcuar politikat aktive të tregut të punës, duke ndërtuar kapacitet institucional, dhe duke krijuar sisteme monitorimi dhe vlerësimi. Përmes iniciativave si Objekti i Veprimit të Politikave të Punësimit, ILO shoqëron vendet me kalimin e kohës, duke i ndihmuar ato të mësojnë, të përshtaten dhe të mbajnë gjallë reformën.
Pyetja 5. Çfarë mësimesh kanë dalë nga puna e fundit në rajone të ndryshme?
Një mësim i qartë është se hartimi ka rëndësi. Politikat e punësimit që bazohen në evidencë, që janë të harmonizuara me strategjitë kombëtare të zhvillimit, dhe që ndërtohen përmes dialogut social, kanë më shumë gjasa të kenë sukses. Vendet që i përcaktojnë qartë sfidat e tyre të punësimit – qofshin ato papunësia e të rinjve, informaliteti, apo produktiviteti i ulët – janë më të afta të përcaktojnë prioritetet dhe të renditin reformat. Gjithashtu, përvoja rajonale e ILO-s tregon se politikat funksionojnë më mirë kur ato përshtaten sipas kapacitetit institucional dhe realiteteve të tregut të punës.
Vendet që i përcaktojnë qartë sfidat e tyre të punësimit, qofshin ato papunësia e të rinjve, informaliteti, apo produktiviteti i ulët, janë më të afta të përcaktojnë prioritetet dhe të renditin reformat.
Së fundi, ekziston një ndërveprim i qartë mes efektivitetit të politikave të punësimit dhe gjendjes së të drejtave, përfshirë respektimin e standardeve ndërkombëtare të punës. Sa më shumë të respektohen të drejtat, aq më efektive bëhen politikat e punësimit. E anasjellta është gjithashtu e vërtetë: politikat e forta të punësimit bazohen në të drejta dhe kontribuojnë në zbatimin e tyre. Dhe kur këto dyja funksionojnë së bashku, kjo ka një ndikim pozitiv në zhvillimin dhe rritjen e shoqërive.
Vendet e suksesshme investojnë herët në mekanizma bashkërendimi, financim, sisteme monitorimi e vlerësimi (M&V), dhe të dhëna, dhe e trajtojnë zbatimin si një proces mësimor e jo si një ngjarje të vetme.
Pyetja 6. Nëse do kishte një mesazh kyç që dëshironi ta mbajnë mend lexuesit rreth politikave të punësimit, cili do të ishte ai?
Politikat e punësimit kanë rëndësi, sepse pa to, ndryshimi domethënës ka pak gjasa të ndodhë. Tregjet e punës nuk sjellin automatikisht punë të denja për të gjithë, madje edhe në ekonomitë në rritje. Një fokus i qartë i politikës së punësimit krijon prioritete dhe llogaridhënie. Ai sinjalizon se krijimi i vendeve të punës, cilësia e punës, dhe përfshirja në tregun e punës nuk janë rezultate mbetëse të rritjes, por objektiva qendrore të politikës publike. Dhe ofron një rrugë drejt një të ardhmeje të qëndrueshme dhe shoqërisht të drejtë për ta ecur së bashku.
Video mbi politikat e punësimit
https://youtu.be/BgAJksHS3k8
Referenca dhe shënime
* Pikëpamjet dhe opinionet e shprehura në këtë artikull janë ato të autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht politikën apo pozicionin zyrtar të ILO-s.
Rreth autores
Dorothea Schmidt-Klau Shefe, Dega e Punësimit, Tregjeve të Punës dhe Rinisë, ILO
Dorothea Schmidt-Klau është Shefe e Degës së Punësimit, Tregjeve të Punës dhe Rinisë (EMPLAB) në ILO. Përpara këtij roli, ajo ishte Shefe e Njësisë së Menaxhimit dhe Koordinimit të Departamentit. Në të dyja funksionet, ajo ka mbështetur punën e Departamentit për të promovuar punësimin e plotë dhe produktiv duke zhvilluar politika të integruara punësimi, zhvillimi dhe aftësish.
Ajo ishte gjithashtu Specialiste e Lartë e Punësimit për Afrikën e Veriut, e bazuar në Ekipin Kombëtar të Punës së Denjë për Afrikën e Veriut në Kajro, midis viteve 2009 dhe 2013. Në atë pozicion, ajo punoi me qeveritë, organizatat e punëdhënësve dhe të punëtorëve, dhe palë të tjera kyçe të interesit, duke ofruar këshilla mbi punën analitike, zhvillimin e politikave dhe avokimin për çështje të lidhura me punësimin.
Dorothea ka punuar në shumë botime kryesore të ILO-s, përfshirë disa Raporte Botërore të Punësimit, Raporte të Trendeve Globale të Punësimit, dhe më së fundmi Monitorimet e ILO-s për COVID-19 dhe Rishikimin Global të Politikave të Punësimit. Ajo ka botuar gjithashtu punime dhe artikuj të shumtë në fushat e saj të ekspertizës. Ajo ka një doktoraturë në Ekonomi nga Universiteti Albert-Ludwigs në Fribur.